آداب و رسوم



نوروز

جشن نوروز با آداب و رسوم ويژه اي همراه است :



حاجي �يروز

بر اساس نوشته عبدالله مستو�ي، حاجي �يروز با خاك زغال و با دوده بخاري چهره خود را سياه مي كرد و كلاه شيپوري و يا استوانه اي بلند كه كاغذ يا مقوا بود بر سر مي گذاشت و جامه رنگين چهل تكه كه زنگوله هايي به آن دوخته شده بود، مي پوشيد.



چهارشنبه سوري

در اين روز آتش بازيي مي كنند و آش رشته يا به اصطلاح اهلي منطقه دماوند "كته را " مي خورند. در اين روز آتش ا�روخته مي شود از روي آن مي پرند و مي خوانند : زردي من از تو – سرخي تو از من ..

پنجك يا پنجه

پنج روز آخر سال را كه هوا سرد بود، پنجك يا خمسه مسترقه مي گ�تند. خطر يخ زدن محصولات در اين چند روز وجود داشت. از اين رو مردم به كوه مي ر�تند و جشن ميگر�تند تا هوا بدتر نشود.



عيد نوروز

در روز عيد مردم به ديدار و بازديد مي پردازند و لباس هاي نو و تميز به تن مي كنند. در گذشته بزرگ ترها به كوچك ترها عيدي و تخم مرغ رنگي مي دادند و عموما" شيريني و تنقلاتي چون كشمش، مويز و نقل براي بازديدكنندگان ايام عيد مي آوردند. در روستاها مراسم عيد ديدني از خانه كد خدا يا سالخوردگان و بزرگان شروع مي شد.



سيزده به در

در سيزدهمين روز �روردين، مردم سبزه اي را كه پيش از �را رسيدن عيد در خانه سبز كرده اند به صحرا مي برند و آن را به آب روان مي سپارند. غذاي اصلي روز سيزده به در كوكو سبزي است. در اين روز بازي هاي متنوع همراه با اشعار مناسب اجرا مي شود.

تيرماه سيزده

در شب سيزده تير ماه در آهار مردم هر خانه دور هم جمع مي شوند و به نقل داستان ها و قصه ها مي پردازند و با ديوان حا�ظ �ال مي گيرند. نوجوانان نيز به پشت بام مي روند و دستمالي را به ريسمان مي بندند و به خانه ها مي اندازند تا صاحب خانه كشمش، نخود چي، پول خرد و .... در گوشه دستمال ببندد. در حوزه دماوند و �يروز كوه و نيز مراسمي به نام " لال بازي " دارند.

نام گذاري

در شب ششم زايمان وليمه مي دهند و نام گذاري مي كنند. در اين مراسم عده اي از مردان و زنان براي شام دعوت مي شوند. پيش از صر� شام بچه را بيرون مي آورند ودر بغل ريش س�يد مجلس مي گذارند و از او مي خواهند براي نوزاد نامي برگزيند. آنگاه ريش س�يد چند اسم روي كاغذ نوشته و آنها را لاي قرآن مي گذارد و اذان به گوش راست و اقامه به گوش چپ نوازد مي خواند. به دنبال آن يكي از كاغذها را از لاي قرآن بيرون مي آورد. او اسم را مي خواند و بقيه براي تاييد صلوات مي �رستند.

آش دنداني

وقتي نوزاد شروع به در آوردن دندان مي كند براي او آش دندوني درست مي كنند تا دندان هايش راحت و سبك بيرون آيد. در اين نوع آش ابتدا گندم را هم مي زند و مي كوبند و پوست آن را بيرون مي آورند. بعد به اندازه نص� گندم به آن برنج اضا�ه مي كنند و نخود و عدس و لوبيا نيز به تناسب مي ريزند. سپس گوشت را كوبيده و همراه پياز داغ به آش اضا�ه مي كنند. از اين آش علاوه بر مصر� خود و اطرا�يان اندكي هم به كبوتران امامزاده مي دهند.

مكتب خانه

در گذشته مكتب دار ابتدا ال�با و هجي كردن را مي آموخت. پس از آن شاگرد بايد يك كله قند و انعامي از اين نوع براي مكتب دار مي آورد. از ابزارهاي مكتب دار چوب و �لك بود كه در باورها و ضرب المثل هاي عاميانه از چوب و جور استاد �راوان ذكر ر�ته است.

مكتب دار از ميان شاگردان يك ن�ر را به عنوان خلي�ه ( مبصر ) انتخاب مي كرد. وظي�ه خلي�ه اين بود كه امر به جارو كردن مكتب خانه كند، دستور خريد روزانه خانه مكتب دار را صادر كند و هر عيد مكتب دار عيدي جمع كند.

چله

مردم شب چله يعني شب يلدا را كه طولاني ترين شب سال ناميده مي شود، به شب نشيني وت�ريح مي گذرانند و آجيل، هندوانه ، گندم برشته، گردو و كشمش مي خورند و �ال حا�ظ مي گيرند.

آجيل مشكل گشا : اين آجيل عبارت از توت خشك، نخودچي، �ندوق، پسته، نقل، كشمش و بادام است كه براي ر�ع گر�تاري ها و مشكلات نذر مي كنند. شرايط اين آجيل آن است كه سه يا پنج يا ه�ت شب جمعه آخر يا بيشتر، حلال ترين پول خود را به مقداري كه نذر كرده اند در دست مي گيرند، به آجيل �روشي كه داراي تمام شرايط نظا�ت، ايمان، مغازه رو به قبله و نيز داراي اسم حضرت محمد ( ع )، علي ( ع ) يا ديگر معصومين باشد، مي روند و بدون تكلم و گ�تگو – سكوت از آداب اين كار است – آجيل مي خزند، صلوات گويان به خانه مي برند و مشغول پاك كردن آن مي شوند. كسي كه آجيل را پاك مي كند، از حر� و سخن لغووبي جا و غيبت، خودداري مي كند. هنگامي كه آجيل را پاك مي كنند يك ن�ر يكي از قصه هاي مربوط به اين آداب را تعري� مي كند و ديگران در سكوت، قصه را دنبال مي كنند. از جمله قصه ها مي توان به قصه خاركن اشاره كرد.